آیین نامه مرخصی ها

آیین نامه مرخصی ها

 

هيئت وزيران در جلسه مورخ 22/7/46 به استناد ماده 50 قانون استخدام كشوري بنا به پيشنهاد شماره 9579/ دح 10/7/46 سازمان امور اداري و استخدامي كشور آئين‌ نامه مرخصي‌ها مشتمل بر چهار فصل و 44 ماده را بشرح پيوست تصويب نمودند.

وزير مشاور ـ دكتر محمود كشفيان

آئين‌ نامه مرخصيها

فصل يكم ـ مرخصي استحقاقي

ماده 1ـ مرخصي استحقاقي مستخدم از نخستين ماه خدمت آزمايشي به نسبت مدت خدمت به او تعلق ميگيرد و پس از پايان دوره آزمايش طبق مقررات اين آئين ‌نامه جزئاً يا كلا قابل استفاده است.

ماده 2ـ حداقل مدت استفاده از مرخصي استحقاقي يك روز تمام است.

تبصره (الحاقي 05ˏ09ˏ1368)ـ بانواني كه فرزند شيرخوار داشته و فرزند آنها از شير مادر استفاده مي‌نمايند، مي‌توانند تا هنگام دو سالگي فرزند شيرخوار خود، از مرخصي‌ساعتي تا سقف مرخصي استحقاقي (‌شامل مرخصي استحقاقي ساليانه به اضافه مرخصي ذخيره شده) خود استفاده نمايند.

ماده 3ـ در اعطاء دو مرخصي استحقاقي بايد حداقل يك روز غير تعطيل فاصله باشد.

ماده 4ـ كارگزيني‌هاي وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي مكلفند در فروردين هر سال جدول اسامي مستخدمين ادارات را كه متضمن مدت مرخصي استحقاقي هريك از آنان باشد تنظيم كنند و براي رؤساي ادارات مربوط ارسال دارند.

ماده 5ـ رئيس اداره از لحاظ اين آئين‌ نامه، مدير هر واحد سازماني مشمول قانون استخدام كشوري است كه بدون در نظر گرفتن موقع و عنوان آن واحد، اختيار اخذ تصميم درباره مرخصي‌هاي مستخدمين حوزه مديريت خود را از طرف وزيريا رئيس مؤسسه دولتي دارا باشد.

ماده 6 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ استفاده از مرخصي استحقاقي موكول به تقاضاي كتبي مستخدم و موافقت كتبي رئيس واحد مربوط و در غياب او معاون وي است هر كارمند‌موظف است در طول سال مرخصي استحقاقي ساليانه خود را درخواست نمايد و رئيس يا معاون واحد مربوط نيز موظفند ترتيبي اتخاذ نمايند تا امكان‌استفاده كارمندان از مرخصي ساليانه «‌بميزان استحقاق» فراهم گردد و با درخواست ايشان در اين زمينه با در نظر گرفتن زمان مناسب، موافقت نمايد.

 

ماده 7ـ هرگاه رئيس اداره بنا بمصالح اداري با تقاضاي مرخصي مستخدم از حيث مدت يا موقع استفاده موافقت نكند اعطاي آنرا با توافق مستخدم بوقت ديگري كه از تاريخ مورد تقاضاي اوليه وي بيش از شش ماه فاصله نداشته باشد موكول ميكند، در صورت عدم توافق اين مرخصي ذخيره خواهد شد.

ماده 8ـ هر مستخدمي كه تحصيل مرخصي نموده، بايد از تمام آن مرخصي استفاده كند مگر آنكه بنا به ضرورت، رئيس اداره مربوط او را دعوت بكار نمايد كه در اين صورت نسبت به مرخصي استفاده نشده بايد طبق ماده 7 عمل شود.

ماده 9ـ هيچ مستخدمي به اختيار نميتواند در هر سال بيش از پانزده روز از مرخصي استحقاقي سالانه خود را ذخيره نمايد و هرگاه از بقيه مرخصي مذكور باختيار استفاده نكند مدت زائد بر پانزده روز ذخيره نخواهد شد.

 

ماده 10ـ حداكثر مدتي كه مستخدم در سال ميتواند از مرخصي استحقاقي همان سال و مرخصي استحقاقي ذخيره شده استفاده نمايد جمعاً از چهار ماه تجاوز نخواهد كرد. چنين مستخدمي هر گاه بخواهد از باقيمانده مرخصي ذخيره شده خود نيز استفاده نمايد بايد حداقل يكسال تمام خدمت كرده باشد.

ماده 11ـ مستخدمي كه در حال مرخصي استحقاقي است ميتواند تقاضا كند مرخصي او تمديد شود. موافقت با اين تقاضا مستلزم رعايت ماده 10 اين آئين ‌نامه خواهد بود.

ماده 12ـ در صورتيكه تصميم رئيس اداره در مورد تمديد مرخصي به مستخدم ابلاغ نشده باشد مستخدم مكلف است در پايان مدت مرخصي در پست خود حاضر شود و عدم حضور وي اگر بدون اطلاع و عذر موجه باشد ترك خدمت محسوب خواهد شد.

ماده 13ـ حفظ پست ثابت سازماني مستخدمي كه در حال استفاده از مرخصي استحقاقي است الزامي ميباشد و در اين مدت، رئيس اداره وظايف او را به مستخدم يا مستخدمين ديگر محول ميكند.

ماده 14ـ با مستخدمي كه در حال استفاده از مرخصي استحقاقي بيمار شود مطابق مقررات، فصل دوم و نسبت به مدت مرخصي استحقاقي استفاده نشده وي طبق ماده 7 اين آئين ‌نامه رفتار خواهد شد.

‌ماده 15 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ موافقت با تقاضاي مرخصي استحقاقي استفاده نشده مستخدمين در هنگام بازنشستگي با رعايت مقررات مربوط الزامي است و در اين مورد‌حفظ پست سازماني مستخدم ضروري نمي‌باشد.

تبصره (الحاقي 05ˏ09ˏ1368)ـ در مورد مشمولين ماده 77 قانون استخدام كشوري، اعطاء مرخصي موكول به آن است كه مستخدم در مهلت مناسبي قبل از رسيدن به سن‌شصت و پنج سالگي تقاضاي مرخصي كرده باشد.

ماده 16(منسوخه 05ˏ09ˏ1368)ـ وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي بايد قبل از بازنشسته كردن مستخدم طبق ماده‌هاي 76 و 77 قانون استخدام كشوري، مرخصي استحقاقي استفاده نشده وي را اعطاء نمايند. در مورد مشمولين ماده 77 اعطاء مرخصي موكول است به آنكه مستخدم در مهلت متناسبي قبل از رسيدن به سن شصت و پنج سالگي تقاضاي مرخصي كرده باشد.

ماده 16(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ حداكثر مدت مرخصي موضوع ماده‌هاي 15 و 16 اين آئين ‌نامه از چهار ماه تجاوز نخواهد كرد و در اين مواد حفظ پست سازماني مستخدم ضروري نيست.

تبصره (الحاقي 05ˏ09ˏ1368)ـ در صورتيكه بدليل حساسيت شغلي، با رعايت ساير مواد اين آئيننامه و به تشخيص دستگاه، موافقت با مرخصي مستخدم امكانپذير نباشد‌و ميزان ذخيره مرخصي مستخدم بيش از چهار ماه گردد، صرفاً آن ميزان از مرخصي مذكور كه از تاريخ ابلاغ اين آئيننامه به بعد مازاد بر چهار ماه شده‌است. از محدوديت چهار ماه مندرج در اين ماده مستثني مي‌باشد.

ماده 17(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ تعطيلات فصلي مستخدمين رسته آموزشي و ديگر مستخدميني كه از اين نوع تعطيلات استفاده ميكنند تا ميزان يكماه در سال بحساب مرخصي استحقاقي آنان در همان سال منظور ميشود.اين قبيل مستخدمين چنانچه در طول سال بعللي به ميزان متر از تعطيلات فصلي استفاده نمايند ملزم مي‌باشند با درخواست مرخصي، مازاد مدت تا‌يكماه را در طول سال تحصيلي از مرخصي استحقاقي با رعايت مقررات اين آئيننامه استفاده نمايند و چنانچه رئيس اداره يا معاون اداري و مالي وي‌بنا به مصالح اداري با درخواست مرخصي مزبور موافقت ننمايد و بدين وسيله امكان استفاده از اين مرخصي تا پايان سال تحصيلي براي فرد فراهم‌نگردد، اين مرخصي براي سال بعد ذخيره خواهد شد. اجراي مفاد اين ماده از تاريخ ابلاغ مي‌باشد.

تبصره (اصلاحي 17ˏ04ˏ1383)ـ اعطاي مرخصي استحقاقي به ميزان حداكثر يك ماه به مشمولين طرح طبقه‌بندي مشاغل معلمان براي يكبار در طول مدت خدمت فقط به منظور انجام مناسك حج تمتع (حج و‌اجب) در ايام تشرف به مكه مكرمه و مدينه منوره با رعايت ساير مقررات اين فصل امكان‌پذير خواهد بود و مدت مرخصي استفاده شده موضوع اين تبصره از تعطيلات فصلي آنان در همان سال تحصيلي كسر مي‌گردد.

ماده 18(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ حقوق و فوق العاده‌هاي ايام مرخصي استحقاقي مستخدم كه به مدت خدمت خارج از كشوري وي تعلق ميگيرد در صورتيكه آن مرخصي در خارج از كشور مورد استفاده واقع شود به ارز قابل پرداخت است.

ماده 19(اصلاحي 16ˏ03ˏ1375)ـ به مرخصي استعلاجي كه از چهار ماه تجاوز نمايد نسبت به‌ مدت زائد بر چهار ماه و به دوران مرخصي بدون حقوق و آمادگي بخدمت و تعليق و انفصال و خدمت زير پرچم و غيبت موجه مرخصي استحقاقي تعلق نميگيرد. معذوريت بانوان باردار كه وضع حمل آنان دوقلو به بالا باشد مشمول محدوديت چهار ماه موضوع اين ماده نمي باشد.

ماده 20(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ مرخصي استحقاقي اي كه مستخدمين تا تاريخ تصويب اين آئيننامه ذخيره كرده اند محفوظ است ولي ترتيب استفاده از آن تابع مقررات اين آئين‌ نامه خواهد بود.

تبصره (الحاقي 05ˏ09ˏ1368)ـ كاركنان غير رسمي دستگاههاي دولتي كه طبق مقررات قانوني به استخدام رسمي پذيرفته مي‌شوند، چنانچه قبل از پذيرفته شدن به استخدام‌رسمي، حسب مقررات يا مفاد قرارداد استخدامي حاكم بر وضعيت خود حق استفاده از مرخصي استحقاقي را داشته و اين مرخصي طبق همان مقررات‌ قابل ذخيره شدن بوده و ذخيره نيز شده باشد، پس از تبديل وضع مي‌توانند با رعايت مقررات اين فصل از مرخصي ذخيره شده مذكور استفاده نمايند.

فصل دوم ـ مرخصي استعلاجي

ماده 21 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ هر گاه مستخدم شاغل بيمار شود و آن بيماري مانع از خدمت او باشد بايد مراتب را در كوتاهترين مدت ممكن به اداره متبوع اطلاع دهد و در‌موارد كمتر از ده روز گواهي پزشك را در اولين روز پس از مراجعه به محل خدمت و در موارد ده روز و بيشتر، در پايان روز دهم به رئيس يا معاون واحد‌مربوطه» جهت ارجاع به كارگزيني ارسال دارد.

ماده 22(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ كارگزيني مكلف است گواهي پزشك معالج مستخدم را براي اظهار نظر نزد پزشك معتمد وزارتخانه يا مؤسسه دولتي متبوع ارسال دارد و در صورتيكه مفاد گواهي مورد تائيد قرار گيرد حكم مرخصي استعلاجي را صادر نمايد.

تبصره 1 (الحاقي 05ˏ09ˏ1368)ـ در صورتي كه دستگاه ذيربط پزشك معتمد در اختيار نداشته باشد، سازمانهاي منطقه‌اي بهداشت و درمان استان مكلف به همكاري و معرفي‌پزشك معتمد از ميان پزشكان سازمان خواهند بود.

تبصره 2 (الحاقي 05ˏ09ˏ1368)ـ اگر مستخدم به نظر دستگاه ذيربط معترض باشد موضوع به كميسيون پزشكي ارجاع مي‌شود و نظر اين كميسيون قطعي خواهد بود.

ماده 24(منسوخه 05ˏ09ˏ1368)ـ هرگاه گواهي پزشك معالج از لحاظ عدم توانائي مستخدم به انجام دادن خدمت يا مدت معذوريت مورد ترديد پزشك معتمد باشد. وي مستخدم را معاينه و از طرق مقتضي حقيقت را احراز خواهد نمود.

ماده 25(منسوخه 05ˏ09ˏ1368)ـ در صورتيكه پزشك معتمد گواهي پزشك معالج را تائيد نكند نظر خود را به مستخدم و كارگزيني اعلام خواهد كرد. اگر مستخدم به نظر پزشك معتمد معترض باشد اختلاف به كميسيون پزشكي ارجاع مي‌شود و تا وقتي كه نظر كميسيون پزشكي اعلام نگرديده مستخدم بايد طبق نظر پزشك معتمد عمل كند.

ماده 23 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ كميسيون پزشكي حداقل مركب از سه نفر پزشك خواهد بود كه بنا به درخواست دستگاه متبوع مستخدم و با توجه به نوع بيماري توسط‌ سازمانهاي منطقه‌اي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين خواهد شد. سازمانهاي مذكور مكلفند در اسرع وقت كميسيون را تشكيل و نتيجه را به‌ دستگاه ذيربط اعلام نمايند.

ماده 27(منسوخه 05ˏ09ˏ1368)ـ اعضاء كميسيون پزشكي از بين پزشكاني كه در اختيار وزارتخانه يا مؤسسه دولتي محل خدمت مستخدم بيمار هستند انتخاب خواهند شد. در مواردي كه وزارتخانه يا مؤسسه دولتي پزشك مخصوص در اختيار نداشته باشد از وزارت بهداري استمداد ميكند و در اينصورت وزارت بهداري مكلف است از پزشكاني كه در خدمت دارد براي شركت در كميسيون مأمور نمايد.

ماده 28(منسوخه 05ˏ09ˏ1368)ـ وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي ميتوانند در هر يك از نقاط خارج از مركز كه لازم بدانند اقدام به تشكيل كميسيون پزشكي بنمايند. تكليف وزارت بهداري در نقاط مزبور بعهده بهداري محل خواهد بود.

ماده 24 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ تشخيص ابتلاء مستخدم به بيماري صعب العلاج و تعيين مدت معذوريت وي بعهده كميسيون پزشكي است. حداكثر مدت اين معذوريت در هر نوبت شش ماه است و قابل تمديد خواهد بود.

ماده 25 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ در هر مورد كه موضوع به كميسيون پزشكي ارجاع مي شود نظر كميسيون كه باتفاقيا به اكثريت اتخاذ شود قاطع خواهد بود.

ماده 26 (اصلاحي 12ˏ06ˏ1374)ـ به بانوان باردار براي هر بار وضع حمل تا سه فرزند، سه ماه معذوريت و براي فرزند چهارم به بعد دو ماه معذوريت و براي وضع حمل دوقلو چهار ماه و براي وضع حمل دوقلو به بالا يك سال معذوريت با استفاده از حقوق و فوق العاده هاي مربوط داده مي شود. معذوريت وضع حمل جزو مرخصي استعلاجي محسوب مي شود و تشخيص تاريخ شروع آن بر عهده پزشك معالج است .

ماده 27(اصلاحي 16ˏ03ˏ1375)ـ به مستخدمي كه از مرخصي استعلاجي استفاده مي نمايد تا چهار ماه و در صورتي كه به علت ابتلا به بيماري صعب العلاج يا زايمان فرزندان توامان (وفق مفاد ماده (26) اصلاحي آيين نامه مرخصيها) مرخصي استعلاجي وي بيش از چهار ماه باشد، تا حداكثر يك سال حقوق و فوق العاده هاي مربوط و مورد بيماريهاي صعب العلاج در مدت زايد بر يك سال تا هنگامي كه مشمول ماده (79) قانون استخدام كشوري قرار نگرفته است فقط حقوق پرداخت مي گردد.

ماده 28(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ حقوق و فوق العاده‌هاي مستخدميني كه در خارج از كشور به حالت اشتغال با مأموريت خدمت ميكنند در مدت مرخصي استعلاجي تا دو ماه به ارز و در مدت زائد بر آن با رعايت ماده 32 بريال پرداخت خواهد شد.

ماده 29(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ گواهينامه اي كه در مورد بيماري مستخدم در خارج از كشور صادر شده، بايد از حيث صحت صدور بتصديق سفارتخانه يا كنسولگري ايران در محل برسد. هرگاه مفاد چنين گواهينامه اي مورد ترديد پزشك معتمد قرار گيرد موضوع در كميسيون پزشكي براي اظهار نظر قطعي مطرح مي ‌شود.

ماده 30 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ مرخصي استعلاجي مستخدم در صورتيكه بيماري او ادامه يابد با رعايت مقررات اين فصل قابل تمديد است.

ماده 31(اصلاحي 16ˏ03ˏ1375)ـ جز مستخدمان موضوع ماده (26) اين آيين نامه حفظ پست ثابت سازماني مستخدمي كه از مرخصي استعلاجي استفاده ميكند بيش از چهار ماه الزامي نيست.

فصل سوم ـ مرخصي بدون حقوق

ماده 32(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ استفاده از مرخصي بدون حقوق موقوف به اختتام دوره آزمايشي است و فقط در موارد زير ممكن خواهد بود:
1ـ مستخدم استحقاق مرخصي نداشته باشد و احتياجش به استفاده از مرخصي مسلم شود.
2ـ مستخدم قصد ادامه تحصيل داشته باشد و مدارك لازم را ارائه نمايد.
3ـ مستخدم ناگزير باشد به اتفاق همسرش به خارج از محل خدمت خود مسافرت كند.
4ـ مستخدم پس از استفاده از چهار ماه مرخصي استعلاجي سالانه به ‌سبب ادامه همان بيماري يا ابتلاء به بيماري ديگر قادر بخدمت نباشد و بيماري او هم صعب العلاج تشخيص نشود.

تبصره (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ اعطاي مرخصي بدون حقوق به مستخدمين آزمايشي كه در طول خدمت آزمايشي با ارائه مدارك و به تشخيص مؤسسه متبوع خود نياز به‌استفاده از مرخصي بدون حقوق داشته باشند حداكثر تا دو ماه متوالي با رعايت ساير مقررات اين فصل امكان‌پذير خواهد بود.

ماده 33(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ مستخدم بايد تقاضا نامة استفاده از مرخصي بدون حقوق را با ذكر علت و مدت آن توسط رئيس اداره خود به وزارتخانه يا مؤسسه دولتي متبوع ارسال نمايد. وزارتخانه يا مؤسسه دولتي تصميم لازم را در اين باره اتخاذ و در صورت موافقت حكم مرخصي بدون استفاده از حقوق را با رعايت تبصره 2 ماده 49 قانون استخدام كشوري صادر خواهد كرد.

 

فصل چهارم ـ مقررات مختلفه

ماده 34(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ در احتساب مرخصي روز و ماه و سال مطابق تقويم رسمي كشوري است و در مرخصي روزانه ماه سي روز حساب مي شود.

ماده 35 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ روزهاي تعطيل كه طي مدت مرخصي واقع است جزء مدت مرخصي محسوب مي‌شود.

ماده 36(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ پرداخت حقوق و فوق العاده‌هاي مدت مرخصي قبل از صدور حكم مرخصي ممنوع است.

تبصره 1 (اصلاحي 16ˏ03ˏ1375)ـ فوق‌العاده‌هائي كه در ايام مرخصي استعلاجي كه از چهار ماه در يكسال تجاوز نكند و همچنين در ايام مرخصي استحقاقي حسب مورد‌قابل پرداخت است بشرح زير است:
ـ فوق‌العاده شغل موضوع ماده 38 قانون استخدام كشوري ضمن رعايت مقررات مربوط.
ـ فوق‌العاده‌هاي موضوع بندهاي ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ و د ماده 39 قانون استخدام كشوري.مستخدمان موضوع ماده (26) مشمول محدوديت چهار ماه موضوع اين تبصره نمي باشند.

ماده 37 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ عدم حضور مستخدم در پست خود كه مدت آن از سه روز تجاوز ننمايد و مستند به عللي از قبيل آنچه كه ذيلاً درج مي‌شود باشد، موجه شناخته خواهد شد.
1ـ بيماري او.
2ـ صدمات ناشي از حوادث كه به او يا پدر يا مادر يا همسر يا فرزندان او وارد آمده باشد.
3ـ بيماري شديد پدر يا مادر يا همسر يا فرزندان.
4ـ فوت خويشاوندان تا درجه 2 از طبقه 2.
5ـ دارا شدن فرزند
6ـ ازدواج او و فرزندانش.
تشخيص صحت و سقم جهات ادعائي مستخدم بعهده رئيس اداره است. در صورتيكه صحت ادعا تصديق شود غيبت مستخدم برحسب علت جزو مرخصي استحقاقي يا استعلاجي وي محسوب و حكم لازم در اين مورد صادر خواهد شد.

ماده 38(اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ هرگونه تغييري در اين آئين ‌نامه منوط به پيشنهاد سازمان امور اداري و استخدامي كشور و تصويب هيئت وزيران خواهد بود.

 

ماده 39 (اصلاحي 05ˏ09ˏ1368)ـ از تاريخ تصويب اين آئين ‌نامه مقررات قبلي راجع به‌ مرخصي مستخدمين رسمي مشمول قانون استخدام كشوري ملغي است.