مشاغل دستهبندیهای مختلفی را به خود اختصاص دادهاند. برخی از آنها در مقایسه با سایر مشاغل ممکن است باعث وارد شدن آسیبهای روحی و جسمی به نیروهای کار شوند. بروز بیماریهای قلبی و عروقی، مشکلات حرکتی، مشکلات تنفسی و… تنها بخشی از آسیبهای موجود هستند. شدت آسیبها و سختی کار با یکدیگر متفاوت هستند. بهعنوانمثال برخی از افراد ممکن است با چند روز استراحت مجدد به شغل خود برگردند؛ درحالیکه برخی دیگر حتی در سنین پایین بازنشسته میشوند. حالا این سؤال مطرح است کدام یک از مشاغل زیانآور هستند؟ برای دریافت سختی حرفه و کار چه شرایطی وجود دارند؟ در ادامه مطلب قصد داریم بهصورت کاملتر به بررسی این موضوع بپردازیم؛ پس تا انتهای مقاله دنبالکننده ما باشید.
سختی کار چیست؟
در ابتدا اجازه دهید به پاسخ این سؤال بپردازیم که سختی کار چیست؟ در یک محیط کار یکسری از عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و مکانیکی وجود دارند که حالت غیراستاندارد به خود گرفتهاند. در این شرایط چالشهایی که کارگران با آنها دستوپنجه نرم میکنند، بیش از حد مجاز هستند. مشاغل مختلفی به چشم میخورند که توانستهاند نام سختی حرفه را کنار خود یدک بکشند. این دسته از افراد از مزایایی بهره میبرند که در سایر حرفهها وجود ندارند. بهعنوانمثال در مدتزمان کمتری مشمول بازنشستگی خواهند شد و ساعات کمتری را به کارکردن میپردازند.
معیار تشخیص سختی کار چیست؟
برای اینکه بتوان سختی کار را تشخیص داد، بدین منظور یک کمیته متشکل از 5 نفر دور هم جمع میشوند که شامل اعضای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی هستند. سازمان تأمین اجتماعی در بخش بیمه خود یک نماینده دارد. درصورتیکه بیمهشدگان و کارفرمایان احساس کنند مشاغل آنها بسیار سخت، طاقتفرسا و زیانآور هستند، میتوانند فرم مربوطه را پر کنند و درخواست خود را به ثبت برسانند. برای این کار یک سامانه در نظر گرفته شده است. اگر محیطها پرتنش باشند، سختی شغل به آنها تعلق خواهد گرفت. لازم به ذکر است نوجوانان رده سنی 15 تا 18 سال بههیچعنوان نباید کارهای زیانبار انجام دهند.
آیا با لیست مشاغل زیانآور آشنایی دارید؟
مشاغلی که در دستهبندی حرفههای زیانآور جای میگیرند، به دو دسته مختلف تقسیم میشوند. برخی از مشاغل را با تمهیداتی که برای آنها در نظر گرفته میشود، میتوان از شدت عوارض آنها کاست؛ اما برخی حرفهها به چشم میخورند که حتی با فراهمآوردن شرایطی نمیتوان عوارض ناشی از کارها را به حداقل رساند. در این شرایط میتوان آنها را در لیست مشاغل زیانآور جای داد. بهطورکلی از مهمترین مشاغلی که شامل سختی کار میشوند، میتوانیم به گزینههای زیر اشاره داشته باشیم:
- ¬ کار در معدن: در این شغل کارگران وارد تونلهای سرپوشیدهای میشوند که ممکن است در زیر یا سطح زمین قرار گرفته باشند. این افراد در زمینه استخراج فعالیت دارند.
- ¬ کار در مخازن سربسته: بر اساس آخرین قوانین منتشرشده کار در مخازن سربسته که بهمنظور حفر قنات، فاضلاب، چاهها و همچنین تونلهای زیرزمینی انجام میشوند، در لیست مشاغل زیانآور جای داده میشوند.
- ¬ کار در کورهها: افرادی که در کورهها کار میکنند، در معرض مستقیم حرارت هستند و همین موضوع میتواند باعث وارد شدن آسیبهای گوناگون شود.
- ¬ دامداری و طیور: کارگرانی که در دامداری و طیور مشغول به فعالیت هستند، باید به نظافت اسطبل و طویله بپردازند و کود را انبار کنند.
- ¬ کار در ارتفاع: اگر افراد در ارتفاع بیشتر از 5 متر مشغول به کار باشند، مشمول سختی کار خواهند شد. مانند کار در داربستها و اسکلتها.
- ¬ کار در دکلهای برق: درصورتیکه فشار برق دکلها بیشتر از 63 ولت باشد، در آن صورت حرفه فرد در مشاغل زیانآور جای میگیرد.
- ¬ کار با مواد شیمیایی: برخی از مشاغل وجود دارند که کارگران آنها بهصورت مستقیم با مواد شیمیایی در ارتباط هستند؛ از جمله: سمپاشی مزارع و ضدعفونی اماکن.
- ¬ مشاغل آسفالت خیابانها: در این دستهبندی نیز شاهد انواع فعالیتها خواهید بود؛ از جمله: شنپاشی، مالچپاشی و قیرپاشی.
قوانین کلی و جدید سختی کار در سال 1401
شرایط سختی کار شامل موارد مختلفی میشوند و در دستهبندیهای مختلف میتوان هرکدام از قوانین را جای داد. بر اساس ماده 56 قانون کار اگر حرفه افراد در لیست مشاغل زیانآور جای گرفته باشد، در آن صورت نباید بیشتر از 6 ساعت در روز یا 36 ساعت در هفته به کار مشغول باشند. قانون 61 بیان میکند مشاغل و حرفههایی که دارای سختی کار هستند، نباید مشمول اضافهکاری باشند.
مرخصی نیز یکی دیگر از قوانین حائز اهمیت است که باید به آن توجه داشت. در طول سال این افراد میتوانند پنج هفته مرخصی دریافت کنند. دریافت مرخصیها در دو نوبت انجام میشود. یعنی بخشی از آن در نیمه اول سال و بخش دیگر در نیمه دوم سال داده خواهد شد. بیمه سختی کار یکی دیگر از موارد مهم است که باید به آن بپردازیم. شرایط سختی کار برای بیمه بدین صورت است اگر افراد برای هر یک سال کارکرد حق بیمه خود را پرداخت کنند، در آن صورت میتوانند از یک و نیمسال سابقه کار بهرهمند شوند.
کارفرما موظف است در کنار 23 درصد حق بیمه، نسبت به پرداخت 4 درصد سختی شغل اقدام کند. بهعبارتدیگر میتوانیم اینطور بیان کنیم کارفرما 27 درصد از حق بیمه را پرداخت خواهد کرد. لازم به ذکر این نکته است اگر افراد قبل از سال 1383 بیمه خود را دریافت کرده باشند، کارفرما 31 درصد از حق بیمه را پرداخت خواهد کرد.
آشنایی با نحوه ثبتنام سختی کار
آن دسته از افرادی که قصد دریافت سختی کار را دارند، باید بهصورت کامل با نحوه ثبتنام و مدارک مربوطه آشنا باشند. با کمک اینترنت میتوان درخواست خود را ثبت کرد و همین موضوع باعث آسانتر شدن کارها شده است. این مراحل شامل گزینههای زیر میشوند:
مرحله اول
ابتدا باید در مرورگر خود سامانه اصلی را جستجو کنید که آدرس آن sakht.mcls.gov.ir است. بعد از اینکه وارد سامانه شدید، دو کادر به شما نمایش داده خواهد شد. افرادی که برای اولین بار قصد ثبتنام دارند، باید کادر سمت چپ را انتخاب کنند. در این کادر باید اطلاعات گوناگونی را وارد کنید که شامل کد ملی، نام و نام خانوادگی میشوند. سپس روی گزینه ثبتنام کلیک کنید.
مرحله دوم
با این کار صفحه جدیدی برای شما باز خواهد شد که شامل اطلاعاتی همچون اطلاعات شناسنامهای، کد ملی، اطلاعات مربوط به بیمه، شماره بیمه تأمین اجتماعی و کد شعبه میشوند. همچنین نیازمند بارگذاری تصویر صفحه اول دفترچه بیمه خود خواهید بود. در انتها روی گزینه ثبتنام کلیک کنید.
مرحله سوم
در مرحله بعدی یک صفحه برای شما باز خواهد شد. شما باید نام کارگاههایی که در آن مشغول به کار بودهاید را یادداشت کنید. حالا دوباره روی گزینه ثبت کلیک کنید. زمانی که اطلاعات تمام کارگاههایی که در آن مشغول به کار بودهاید را وارد کردید، یک کد رهگیری به شما ارسال خواهد شد. این کد را حتماً داشته باشید؛ زیرا در پیگیریهای بعدی به کار شما خواهد آمد. همچنین برای پیگیری باید از کد ملی خود نیز استفاده کنید.
برای ثبتنام سختی کار نیاز به ارائه مدارک مختلفی خواهید داشت. مطابق با قوانین جدید 1402 دیگر نیازی نیست بهصورت حضوری به اداره بروید و فرم مخصوص را دریافت کنید. شما تنها باید به سامانه ذکر شده مراجعه کنید و اطلاعات درخواستی را وارد کنید. در واقع تنها مدرکی که بهصورت اینترنتی درخواست خواهد شد، صفحه اول دفترچه بیمه تأمین اجتماعی فرد متقاضی است.
نحوه پیگیری سختی کار با کد ملی
برای پیگیری سختی کار با کد ملی نیاز است مجدد به سامانه sakht.mcls.gov.ir مراجعه کنید. بعد از وارد شدن به سامانه نیاز است در کادر سمت راست کلیک کنید و کد ملی و کد رهگیری دریافتشده در ابتدای ثبتنام را وارد کنید. سپس روی گزینه ورود کلیک کنید. با این کار به صفحه جدیدی هدایت خواهید شد. در انتهای صفحه یک صفحه به نمایش در خواهد آمد. در این جدول ستونی تحت عنوان وضعیت تقاضا وجود دارد. شما در این ستون میتوانید آخرین وضعیتی که در آن قرار دارید را مشاهده کنید.
درباره شرایط بازنشستگی سختی کار خانمها و آقایان چه میدانید؟
یکی از نکات مهمی که باید به بررسی آن بپردازیم، در ارتباط با شرایط بازنشستگی سختی کار است. شرایط بازنشستگی برای خانمها و آقایان با یکدیگر تفاوت دارد. درصورتیکه آقایان 50 ساله باشند و 30 سال نیز سابقه کار داشته باشند، میتوانند مشمول بازنشستگی شوند. این شرایط برای آقایان 60 ساله به 20 سال سابقه کاری کاهش پیدا خواهد کرد. درصورتیکه افراد حق بیمه پرداخت نکرده باشند با داشتن 35 سال سابقه کاری میتوانند به بازنشستگی دست پیدا کنند. لازم به ذکر است در این شرایط شرط سنی وجود نخواهد داشت.
خانمهای برای دریافت بازنشستگی نیازمند 45 سال سن و 30 سال سابقه یا 55 سال سن و 20 سال سابقه هستند. همچنین خانمها نیز مثل آقایان با داشتن 35 سال سابقه کاری و بدون پرداخت بیمه میتوانند به بازنشستگی برسند. همچنین خانمها با داشتن 20 سال سابقه کار و 42 سال سن و دریافت 20 روز حقوق میتوانند بازنشسته شوند.
سخن آخر
سختی کار به مشاغلی تعلق میگیرد که محیط مربوطه پر از تنش باشد و بر اثر عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیوتکنولوژیکی به افراد آسیبهایی وارد شود. قوانین و شرایط سختی کار شامل موارد مختلفی میشوند. شرایط سنی بازنشستگی برای آقایان و خانمها با یکدیگر تفاوت دارند که در این مطلب به بررسی آنها پرداختیم. همچنین برای ثبت درخواست باید به sakht.mcls.gov.ir مراجعه کرده و اطلاعات درخواستشده را وارد کنید.
در این مطلب تمامی شرایط سختی کار را به صورت کامل مورد بررسی قرار دادهایم. در صورت داشتن هرگونه سوال در بخش نظرات با ما درمیان بگذارید یا در صورت نیاز به مشاوره بیمه تامین اجتماعی با ما تماس حاصل فرمایید و از خدمات تخصصی صبا مشاور در این زمینه بهرهمند شوید. امیدواریم این مطلب برای شما عزیزان سودمند واقع شده باشد.
