قرارداد کار، سندی است که رابطه بین کارگر و کارفرما را مشخص میکند. این سند، حقوق و تعهدات هر دو طرف را تعیین کرده و چارچوبی قانونی برای همکاری ایجاد میکند. اما گاهی اوقات، شرایطی پیش میآید که یکی از طرفین یا هر دو، تمایل به فسخ قرارداد دارند. آیا میدانید در چه شرایطی کارفرما میتواند قرارداد کار را فسخ کند؟ یا اینکه کارگر چگونه میتواند به طور قانونی استعفا دهد؟
اگر میخواهید پاسخ این سؤالات را بیابید و اطلاعات بیشتری زمینه شرایط و مراحل فسخ قرارداد کار از سوی کارگر و کارفرما کسب کنید، حتماً ادامه مقاله را مطالعه فرمایید. ما در این مقاله، به طور کامل به بررسی این شرایط و روند فسخ قرارداد از سوی کارفرما و کارگر، مراحل و فرایند قانونی آن و همچنین شرایط فسخ خودبهخود قرارداد خواهیم پرداخت و شما را با حقوق و تعهداتی که در این زمینه وجود دارد آشنا خواهیم کرد.
انواع قراردادهای کار
انواع قراردادهای کار، چارچوبهای گوناگونی را برای همکاری بین کارگر و کارفرما ارائه میدهند. هر یک از این قراردادها، ویژگیها و شرایط خاص خود را دارند که بر اساس نوع فعالیت، مدتزمان همکاری و توافق طرفین تعیین میشوند.
انتخاب نوع مناسب قرارداد، نقش مهمی در ایجاد یک رابطه کاری شفاف و عادلانه ایفا میکند و از بروز اختلافات احتمالی در آینده جلوگیری میکند. انواع قراردادهای کار بهطورکلی به دو دسته قراردادهای کار با مدت معین و قراردادهای کار بدون مدت معین تقسیم میشوند. در زیر انواع این قراردادها را مشاهده خواهید کرد:
- قرارداد کار با مدت معین: این نوع قرارداد برای مدت زمان مشخصی منعقد میشود و با اتمام آن، قرارداد به پایان میرسد. این نوع قرارداد برای پروژههای خاص یا کارهای فصلی مناسب است.
- قرارداد کار بدون مدت معین: این نوع قرارداد برای مدت زمان نامحدود منعقد میشود و تا زمانی که یکی از طرفین (کارگر یا کارفرما) آن را فسخ نکند، اعتبار دارد. این نوع قرارداد امنیت شغلی بیشتری را برای کارگر فراهم میکند.
- قرارداد کار تمام وقت: در این نوع قرارداد، کارگر موظف است در ساعات کاری مشخص شده توسط کارفرما، کار کند.
- قرارداد کار پاره وقت: در این نوع قرارداد، کارگر ساعات کاری کمتری نسبت به قرارداد کار تمام وقت دارد.
- قرارداد کار پروژهای: این نوع قرارداد برای انجام یک پروژه خاص منعقد میشود و با اتمام پروژه، قرارداد به پایان میرسد.
- قرارداد کار کارآموزی: این نوع قرارداد برای آموزش و کسب تجربه کارگران تازهکار منعقد میشود.
- قرارداد کار پیمانکاری: در این نوع قرارداد، کارگر به عنوان پیمانکار مستقل، کار را انجام میدهد.
- قرارداد کار مشاوره: این نوع قرارداد برای ارائه خدمات مشاوره تخصصی منعقد میشود.
- قرارداد کار فصلی: این نوع قرارداد برای انجام کارهایی که در فصول خاصی از سال انجام میشوند، منعقد میشود.
- قرارداد کار از راه دور: این نوع قرارداد به کارگر اجازه میدهد تا کار خود را از راه دور و بدون حضور فیزیکی در محل کار انجام دهد.
- قرارداد کار با ساعات کاری شناور: این نوع قرارداد به کارگر اجازه میدهد تا ساعات کاری خود را با توجه به نیازها و شرایط خود تنظیم کند.
فسخ قرارداد از سوی کارفرما
فسخ قرارداد کار از سوی کارفرما، روندی است که باید مطابق با قوانین و مقررات کار انجام شود. کارفرما نمیتواند به طور دلخواه و بدون دلیل موجه، قرارداد کار را فسخ کند. در صورت فسخ غیرقانونی، کارگر میتواند از کارفرما شکایت کرده و خسارت دریافت کند. در زیر شرایط و مراحل فسخ قرارداد از سوی کارفرما را مورد بررسی قرار دادهایم:
شرایط فسخ قرارداد توسط کارفرما
- قصور کارگر در انجام وظایف: اگر کارگر در انجام وظایف خود کوتاهی کند و این کوتاهی به حدی باشد که به کارفرما ضرر وارد کند، کارفرما میتواند قرارداد را فسخ کند.
- نقض قوانین و مقررات محل کار: اگر کارگر قوانین و مقررات محل کار را نقض کند، کارفرما میتواند قرارداد را فسخ کند.
- عدم صلاحیت یا توانایی کارگر: اگر کارگر صلاحیت یا توانایی لازم برای انجام کار را نداشته باشد، کارفرما میتواند قرارداد را فسخ کند.
- تعطیلی یا کاهش حجم کار: اگر کارفرما به دلیل تعطیلی یا کاهش حجم کار، نیاز به نیروی کار کمتری داشته باشد، میتواند قرارداد را فسخ کند.
- رفتار نامناسب کارگر: اگر رفتار کارگر در محیط کار نامناسب باشد و باعث ایجاد اختلال در روند کار شود، کارفرما میتواند قرارداد را فسخ کند.
مراحل و فرآیند فسخ قرارداد توسط کارفرما
- اخطار کتبی: کارفرما باید قبل از فسخ قرارداد، به کارگر اخطار کتبی بدهد و دلایل فسخ را به طور واضح بیان کند.
- فرصت دفاع: کارگر باید فرصت داشته باشد تا از خود دفاع کند و توضیحات خود را ارائه دهد.
- تصمیم نهایی: کارفرما پس از بررسی توضیحات کارگر، تصمیم نهایی را در مورد فسخ قرارداد اتخاذ میکند.
- پرداخت حقوق و مزایا: کارفرما موظف است حقوق و مزایای کارگر را تا زمان فسخ قرارداد پرداخت کند.
- تسویه حساب: کارفرما باید با کارگر تسویه حساب کند و گواهی پایان کار را به او ارائه دهد.
- مراجعه به مراجع قانونی: در صورت عدم توافق طرفین، هر یک میتوانند به مراجع قانونی مراجعه کنند.
فسخ قرارداد از سوی کارگر
فسخ قرارداد کار از سوی کارگر، حقی است که قانون برای او در نظر گرفته است. کارگر میتواند در شرایط خاصی و با رعایت قوانین، قرارداد کار خود را فسخ کند. این حق، به کارگر امکان میدهد تا در صورت عدم رضایت از شرایط کار یا وجود دلایل موجه، به همکاری خود با کارفرما پایان دهد. شرایط و مراحل فسخ قرارداد از سوی کارگر را می توانید در ادامه مشاهده فرمایید:
شرایط استعفای کارگر
- عدم پرداخت حقوق و مزایا: اگر کارفرما به طور منظم حقوق و مزایای کارگر را پرداخت نکند، کارگر میتواند استعفا دهد.
- تغییر شرایط کار به ضرر کارگر: اگر کارفرما شرایط کار را به طور قابل توجهی و به ضرر کارگر تغییر دهد، کارگر میتواند ترک کار کند.
- رفتار نامناسب کارفرما: اگر کارفرما با کارگر رفتار نامناسبی داشته باشد و باعث ایجاد ناراحتی و تنش در محیط کار شود، کارگر میتواند از کار خود انصراف دهد.
- عدم رعایت قوانین و مقررات کار: اگر کارفرما قوانین و مقررات کار را رعایت نکند، کارگر میتواند استعفا دهد.
- شرایط سخت و زیان آور: اگر شرایط کار، سخت و زیان آور باشد و سلامت کارگر را به خطر بیندازد، کارگر میتواند کار را ترک کند.
- وجود دلایل شخصی: کارگر میتواند به دلایل شخصی مانند بیماری، مهاجرت یا ادامه تحصیل، استعفا دهد.
مراحل و فرآیند استعفای کارگر
- اعلام استعفا به صورت کتبی: کارگر باید استعفای خود را به صورت کتبی به کارفرما اعلام کند.
- رعایت مهلت قانونی: کارگر باید مهلت قانونی را برای اعلام استعفا که معمولا یک ماه کامل است را رعایت کند.
- تسویه حساب: کارگر باید با کارفرما تسویه حساب کند و حقوق و مزایای خود را تا زمان استعفا دریافت کند.
- ارائه گواهی پایان کار: کارفرما باید گواهی پایان کار را به کارگر ارائه دهد.
- مراجعه به مراجع قانونی: در صورت عدم توافق طرفین، هر یک میتوانند به مراجع قانونی مراجعه کنند.
فسخ خودبهخودی قرارداد
فسخ خودبهخود قرارداد یا انفساخ، به شرایطی اشاره دارد که در آن قرارداد کار، بدون نیاز به اراده طرفین و به طور خودکار، پایان مییابد. این نوع فسخ، معمولاً به دلیل وقوع حوادث غیرقابلپیشبینی یا شرایط خاصی رخ میدهد که ادامه قرارداد را غیرممکن میسازد. از رایجترین موارد فسخ خودبهخود قرارداد موارد زیر است:
- فوت کارگر یا کارفرما: در صورت فوت هر یک از طرفین، قرارداد کار به طور خودکار فسخ میشود.
- از بین رفتن موضوع قرارداد: اگر موضوع قرارداد به طور کامل از بین برود، قرارداد فسخ میشود. برای مثال، اگر قرارداد برای ساخت یک ساختمان منعقد شده باشد و ساختمان قبل از اتمام کار تخریب شود، قرارداد فسخ میشود.
- ورشکستگی کارفرما: در صورت ورشکستگی کارفرما، قرارداد کار فسخ میشود.
- تعطیلی دائم کارگاه: اگر کارگاه به طور دائم تعطیل شود، قرارداد کار فسخ میشود.
- حوادث غیر مترقبه: وقوع حوادث غیرقابل پیشبینی مانند زلزله، سیل یا جنگ که انجام تعهدات قراردادی را غیرممکن میسازد، میتواند منجر به فسخ خودبهخودی قرارداد شود.
- انقضای مدت قرارداد: در قراردادهای کار با مدت معین، با پایان یافتن مدت قرارداد، قرارداد به طور خودکار فسخ میشود.
- عدم امکان انجام کار به دلیل شرایط غیرقابل پیش بینی: به طور مثال اگر به دلیل بیماری واگیر دار سراسری، امکان حضور در محل کار وجود نداشته باشد.
جمعبندی
در این مقاله، به بررسی جامع شرایط و مراحل فسخ قرارداد کار از سوی کارگر و کارفرما پرداختیم. دیدیم که هر یک از طرفین در شرایط خاصی میتوانند قرارداد را فسخ کنند و همچنین، مراحل و فرایند قانونی آن را به طور کامل توضیح دادیم. اکنون که با حقوق و تعهدات خود در این زمینه آشنا شدید، میتوانید در صورت بروز هرگونه مشکل، بهدرستی عمل کنید. برای دریافت مشاوره اداره کار میتوانید از کارشناسان مربوطه در این زمینه کمک بگیرید. اما بهخاطر داشته باشید که قوانین و مقررات مربوط به قراردادهای کار، پیچیدگیهای خاص خود را دارند. پس برای کسب اطلاعات دقیقتر و اطمینان از رعایت حقوق خود، همین حالا میتوانید با کارشناسان ما در مرکز مشاوره صبا مشاور تماس بگیرید.