دادنامه 777 هیات عمومی دیوان عدالت ادری مبنی بر تفسیر قانون به موارد مختومه مذکور تسری نمی یابد قانون تفسیر جزء 1 بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 29/06/1390 ، قابل تسری به موارد مختومه و کسانی که به هر جهت و طریق پیش از قانون استفساریه بازنشسته شده اند نمی باشد.
کلاسه پرونده : 9802799
شماره دادنامه : 9909970905810777
نوع پرونده : اعلام تعارض آراء
تاریخ دادنامه : 1399/05/28
نتیجه رسیدگی : رای وحدت رویه
مرجع صدور رای : هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع: مشاغل سخت و زیان آور
پیام رای
حکم قانون تفسیر جزء 1 بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 29/06/1390 ، قابل تسری به موارد مختومه و کسانی که به هر جهت و طریق پیش از قانون استفساریه بازنشسته شده اند نمی باشد.
متن دادنامه
گردش کار: در خصوص دادخواست اشخاص به طرفیت سازمان تأمین اجتماعی و به خواسته اعمال و برقراری مزایای اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور در اثر عطف به ماسبق نمودن قانون تفسیر جزء 1 بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی اصلاحی 1379 مصوب 1390، شعب دیوان عدالت اداری آراء متفاوتی صادر کرده اند و به همین جهت رفع تعارض و صدور رأی وحدت رویه در اجرای ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 درخواست شده است.
گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:
الف: شعبه 11 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9109980900096349 با موضوع دادخواست آقای فیروز تیموریان پیراقوم به طرفیت 1- اداره کل تأمین اجتماعی استان اردبیل 2- اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اردبیل و به خواسته اعمال به برقراری مزایای اشتغال در کار سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره 9309970901100383-10؍3؍1393 به شرح زیر رأی صادر کرده است: نظر به اینکه مطابق اظهارات طرفین، شغل شاکی در زمان اشتغال از جمله مشاغل سخت و زیان آور بوده و برابر مفاد استفساریه جزء بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 26؍6؍1390 مجلس شورای اسلامی هر یک سال اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور به عنوان 5؍1 سال سابقه پرداخت حق بیمه محسوب می گردد. لذا دیوان شکایت مطروحه را به طرفیت مشتکی عنه ردیف اول وارد و موجه دانسته به استناد ماده 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به الزام اداره کل تأمین اجتماعی استان اردبیل به اصطلاح حکم بازنشستگی شاکی و برقراری مستمری بر مبنای مفاد استفساریه مزبور صادر و اعلام می نماید و در خصوص شکایت شاکی به طرفیت اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اردبیل به لحاظ عدم مراجعه شکایت [شاکی] به آن اداره، به استناد بند (ب) ماده 53 قانون اخیرالذکر قرار رد شکایت صادر و اعلام می گردد. رأی صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری قابل تجدیدنظر خواهی است.رأی مذکور به موجب رأی شماره 509970956601697-16؍11؍1395 شعبه 16 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تأیید شده است.
ب: شعبه 15 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9109980900068569 با موضوع دادخواست آقای علی علیزاده قلی درق به طرفیت 1- شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان (پارس آباد) 2- سازمان تأمین اجتماعی شهرستان پارس آباد و به خواسته پرداخت حقوق و مزایا برابر مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره 9309970901500582-14؍4؍1393 به شرح زیر رأی صادر کرده است: نظر به محتویات پرونده و اسناد و مدارک ابرازی و اینکه طبق ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 79 قانون تأمین اجتماعی مصوب سال 1354 و 2 تبصره به ماده 76 مصوب سال 1371 و نیز آیین نامه اجرایی آن مصوب سال 1385 هیأت وزیران شغل بیمه شده در کمیته استانی موضوع 80 آیین نامه اجرایی به عنوان سخت و زیان آور تأیید گردید و دارای سابقه بیمه پردازی در این مشاغل را بوده لذا بنا به مراتب برخورداری از مزایای ماده 76 قانون تأمین اجتماعی را برخوردار بوده حکم به ورود شکایت و الزام اداره طرف شکایت به صدور حکم بازنشستگی پیش از موعد به اعتبار اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور صادر و اعلام می دارد. رأی ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد.در اثر تجدیدنظر خواهی از رأی مذکور، شعبه 6 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9409970955602709-19؍11؍1394 با استدلال زیر رأی مذکور را نقض می کند:نظر به اینکه تجدیدنظر خوانده در تاریخ 26؍3؍1387 بازنشسته شده است و قانون تفسیر جزء 1 بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 29؍6؍1390 موضوع استفساریه و محاسبه اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور هر سال یک و نیم سال بعد از بازنشستگی وی تصویب گردیده است و مطابق نظریه شماره 76؍21؍583-10؍3؍1376 و 79؍21؍1540-20؍10؍1379 شورای نگهبان، تفسیر از زمان بیان مراد مقنن لازم الاجرا می باشد و تسری به موارد مختومه که مجریان برداشت دیگری از قانون داشته اند ندارد، بنابراین با موجه بودن اعتراض مستنداً به ماده 71 قانون تشکیلات ضمن نقض رأی شعبه بدوی حکم به رد شکایت شاکی صادر می گردد. این رأی وفق ماده 3 قانون قطعی است.
ج: شعبه 47 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9209980905010295 با موضوع دادخواست آقای محمدحسین جولا به طرفیت سازمان تأمین اجتماعی- اداره کل استان خوزستان و به خواسته الزام به اصلاح حکم بازنشستگی به لحاظ اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره 9309970902501130-19؍9؍1393 به شرح زیر رأی صادر کرده است: نظر به اینکه به موجب نظریه کمیته تشخیص و بررسی مشاغل سخت و زیان آور استان خوزستان مشاغل شاکی سخت و زیان آور بوده و بر اساس مفاد استفساریه جزء 1 بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 29؍6؍1390 هر یک سال اشتغال در کارهای سخت و زیان آور به عنوان یک و نیم سال سابقه پرداخت حق بیمه محسوب می گردد، لذا به استناد مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و توجهاً به مجموع سوابق بیمه پردازی شاکی، خواسته و شکایت مطروحه مستمری وی را وارد و موجه دانسته حکم به الزام مشتکی عنه به اجرا و اعمال استفساریه مزبور و اصلاح حکم بازنشستگی شاکی و تعیین میزان مستمری وی تاریخ استحقاق بر این مبنا صادر و اعلام می نماید. رأی صادره ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری قابل تجدیدنظر خواهی است. رأی مذکور به موجب رأی شماره 9509970955501018-16؍3؍1395 شعبه 5 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تأیید شده است. ولیکن در اجرای اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از جانب ریاست کل دیوان عدالت اداری، شعبه 19 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9709970956803378-9؍11؍1397 با استدلال زیر رأی شعبه 5 تجدیدنظر را نقض می کند: در خصوص تقاضای اعمال ماده 79 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 1018-16؍3؍1395 صادره از سوی شعبه پنجم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با عنایت به محتویات پرونده از جمله مواد 4 قانون استخدام کشوری و ماده 124 قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان، معلولین و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور و تبصره 2 ماده 1 آیین نامه اجرای همان قانون و استفساریه تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 29؍6؍1390 و رأی وحدت رویه شماره 515-5؍8؍1387 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و رأی شماره 927 الی 929-12؍4؍1397 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری حکم به پذیرش اعمال ماده 79 قانون فوق الذکر سپس نقض رأی شعبه پنجم تجدیدنظر و رد شکایت آقای محمدحسین جولا صادر و اعلام می گردد. این رأی به استناد ماده مرقوم قطعی است.ضمناً در خصـوص دادخـواست های خـانم ها بنین حـق پناه سـورکی، گـل خـانم افضـلی و آقـایـان احـمـد مخـاوات، پـرویـز سـایـه بـنـد، فـریـدون خـبـازی، مـهـرداد مـحـمـدی، حـسین رازهش، رمضان معقولی به ترتیب در شعب 15، 6، 19 و 16 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه های شماره 9709970955600232-19؍1؍1397، 9709970955600711- 10؍2؍1397، 9409970955602346-5؍10؍1394، 9709970955600326-26؍1؍1397، 9709970956801849-13؍6؍1397، 9709970956803308-1؍11؍1397، 9809970956200570-23؍2؍1398، 9709970956202845-20؍8؍1397 با این استدلال که حکم قانون تفسیر جزء 1 بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی اصلاحی 1379 مصوب سال 1390 به گذشته قابل تعمیم و تسری نیست رأی به رد شکایت صادر شده است.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 28؍5؍1399 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیأت عمومی
الف: تعارض در آراء محرز است.
ب: مطابق اصل هفتاد و سوم قانون اساسی شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است و مقنن در قانون تفسیر جزء 1 بند (ب) تبصره 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 1379 که در سال 1390 به تصویب رسیده است مقرر کرده سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور به هر میزان، قبل یا بعد از اشتغال در مشاغل عادی به ازاء هر سال سابقه یک و نیم سال محاسبه خواهد شد. بر مبنای نظریه تفسیری شماره 583؍21؍76-10؍3؍1376 شورای نگهبان قانون اساسی مقصود از تفسیر بیان مراد مقنن است و تفسیر از زمان بیان مراد مقنن در کلیه موارد لازم الاجرا است، بنابراین در مواردی که مربوط به گذشته است و مجریان برداشت دیگری از قانون داشته اند و آن را به مرحله اجرا گذاشته اند، تفسیر قانون به موارد مختومه مذکور تسری نمی یابد. با توجه به مراتب مفاد حکم قانون استفساریه قابل تسری به کسانی که به هر جهت و طریق پیش از قانون استفساریه بازنشسته شده اند قابل تسری نیست و آراء صادر شده به غیر وارد دانستن شکایت به شرح مندرج در گردش کار که حکم به عدم عطف به ماسبق شدن مفاد قانون استفساریه نسبت به بازنشستگان پیش از قانون استفساریه صادر کرده اند صحیح و موافق مقررات است. این رأی به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است./
محمدکاظم بهرامی
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری